به آینده ورزشگاههای فوتبال خوش آمدید
با حضور بازیکنان هولوگرامی، دیوارهای LED و صندلیهای مجازی
به آینده ورزشگاههای فوتبال خوش آمدید
فوتبال در سال ۲۰۲۵ ما را به تماشای آیندهای خیرهکننده دعوت کرد. چشماندازهای پویایی از خانههایی که باشگاهها در آینده آنها را خانه خود خواهند نامید، رونمایی شد.
مانند خانه جدید پیشنهادی منچستریونایتد در کنار اولدترافورد. در ماه مارس، طرحهایی برای ورزشگاهی با ظرفیت ۱۰۰ هزار نفر اعلام شد که سایهبانی عظیم دارد و توسط سه دکل ۲۰۰ متری نگه داشته میشود. جیم راتکلیف، مالک مشترک باشگاه، هنگام رونمایی از این طرح دو میلیارد پوندی وعده داد که این ورزشگاه «بزرگترین ورزشگاه فوتبال جهان» خواهد بود. حال این روزها مجموعهای از باشگاههای بزرگ اروپایی که به شکل جسورانه و بزرگ فکر میکنند.نیازهای یک باشگاه فوتبال در حال تغییر است و طراحی ورزشگاهها نیز همگام با آن دگرگون میشود.پروژههای جاهطلبانه در اوایل قرن، مانند ورزشگاه ومبلی، امارات و میلنیوم، حالا قدیمی به نظر میرسند. برنابئوی بازسازیشده با هزینهای گزاف توسط رئال مادرید و ورزشگاه تاتنهام هاتسپر اکنون به استاندارد طلایی برای باشگاههایی تبدیل شدهاند که میخواهند جریانهای درآمدی خود را گسترش بدهند. ورزشگاهها امروز باید مدرن، پویا و چندمنظوره باشند؛ سازههایی که از دنیای آنالوگ به سمت دنیای دیجیتال حرکت میکنند.
دکلن شارکی، مدیر جهانی شرکت معماری «پاپیولوس» ـ طراح ورزشگاه تاتنهام ـ میگوید:
«اگر به ورزشگاههایی که ۲۰ سال پیش ساختیم نگاه کنید، مثل ومبلی یا آویوا در دوبلین، میتوان آنها را ورزشگاههای نسخه ۱.۰ دانست. ورزشگاههای ۱۰ سال پیش نسخه ۲.۰ بودند و حالا وارد دنیای نسخه ۳.۰ شدهایم. تغییر بزرگ این صنعت در نحوه تصور این فضاهاست. آنها باید یک عنصر معماری شهری باشند که ۳۶۵ روز سال مورد استفاده قرار بگیرد و خودشان به مقصدی مستقل تبدیل شوند. ورزشگاهی که فقط ۲۰ روز در سال استفاده شود، از هر نظر یک شکست است.» هر پروژه جدید ورزشگاهی به درستی خود را منحصربهفرد میداند، اما در عربستان سعودی ـ جایی که برنامهریزی برای جام جهانی ۲۰۳۴ ادامه دارد ـ پروژهای وجود دارد که خود را «مقصدی انقلابی برای فوتبال» مینامد.
ورزشگاه محمد بن سلمان (MBS) – که به نام ولیعهد عربستان نامگذاری شده – نقطه کانونی پروژه عظیم تفریحی «قدیه» خواهد بود؛ در حدود ۴۰ کیلومتری جنوب ریاض. این ورزشگاه ۴۶ هزار نفره بر دامنه صخره ۲۰۰ متری طویق ساخته میشود و شامل سقف و زمین جمع شونده و یک دیوار LED غولپیکر است که میتواند کنار برود و منظره شهر قدیه را نمایان کند. طرحها آنقدر آیندهنگرانهاند که شاید برای یک فیلم علمی - تخیلی هم اغراقآمیز به نظر برسند.الهلال و النصر پس از ۲۰۳۴ این ورزشگاه را به طور مشترک استفاده خواهند کرد، اما ورزشگاه MBS از ابتدا برای میزبانی چند رویداد در یک روز طراحی شده است.
شارکی – که تیم پاپیولوس از امسال عملیات زیرسازی این پروژه را آغاز کرده – میگوید: «این یک چشمانداز فوقالعاده است؛ محرک اصلی پروژه، پیشرفته بودن دیجیتالی و انعطافپذیری بسیار بالا در کنار هماهنگی با یک طرح جامع بزرگتر بوده است. این ورزشگاه به طور کامل یک مقصد سرگرمی مستقل خواهد بود. آنچه در رندرها میبینید، دقیقا همان چیزی است که ساخته خواهد شد. این پروژه بازی را تغییر میدهد. در این فضا میتوان چند رویداد را در یک روز برگزار کرد و در عرض دقایق یا ساعتها فضا را تغییر داد. این معماری فوقانعطافپذیر و فضاهای دگرگون شونده، آینده را شکل خواهند داد. این پیشرفتهترین ورزشگاهی خواهد بود که در هر نقطهای از جهان ساخته شده است.»آیا این پنجرهای به آینده است؟ نه کاملا؛ شارکی اضافه میکند: «ماهیت دگرگون شونده و انعطافپذیری آن واقعا بازی را عوض میکند. برخی عناصرش قطعا طراحی ورزشگاهها را در آینده تغییر خواهد داد، اما هرگز نمیشود چنین پروژهای را عینا برداشت و در جای دیگری اجرا کرد.»چشمانداز گسترده عربستان بدون جنجال هم نیست. در ماه مه، دو نهاد حقوق بشری برجسته ـ فیر اسکوئر و دیدبان حقوق بشر ـ فیفا را متهم کردند که در حفاظت از کارگرانی که پروژههای زیرساختی جام جهانی عربستان را میسازند «به شدت سهلانگار» بوده است. این انتقادات در گزارشهایی درباره مرگ ۴۸ کارگر مهاجر از بنگلادش، هند و نپال مطرح شد و بر نبود تمهیدات ایمنی، عدم بررسی درست حوادث و سرعت پرداخت غرامت به خانوادهها تمرکز داشت.
هزینه، مانع بزرگ دیگر برای تکرار ورزشگاه MBS یا دیگر پروژههای جام جهانی عربستان خواهد بود. ورزشگاه روشن در ریاض سقفی شبیه تکههای بلور خواهد داشت و ورزشگاه نئوم قرار است بخشی از ابرشهر «لاین» باشد.
بودجهها همیشه شکلدهنده طرحها هستند، اما پیشرفتهای فناوری ناگزیر بر زیباییشناسی ورزشگاهها اثر میگذارند.
ورزشگاه سوفای در لسآنجلس که در سال ۲۰۲۰ افتتاح شد، دارای یک نمایشگر معلق ۷۰ هزار فوت مربعی موسوم به «اینفینیتی اسکرین» است؛ چیزی که بعدها الهامبخش صفحه هالهای شکل سقف برنابئوی بازسازیشده شد. ایده اصلی، تبدیل ورزشگاهها به فضاهایی غوطهورکننده است؛ مشابه «لاسوگاس اسفیر». همین فناوری در نمای ورزشگاه پرنس مولای عبدالله در رباط مراکش هم به کار رفته؛ ورزشگاهی که میزبان دیدار افتتاحیه جام ملتهای آفریقا بود.LED در همه ساخت و سازهای جدید حضور دارد؛ همراه با سیستمهای نور و صدا که در تئوری تجربهها را تشدید میکنند. فضاهای داخلی (کانکورسها) نیز در حال تغییرند. کیوسکهای سلف سرویس به امری رایج تبدیل شدهاند تا هواداران غذا و نوشیدنی خود را بردارند و هزینه از حسابهای از پیش ثبت شده کسر شود. شاید رباتها هنوز دنیا را تسخیر نکرده باشند، اما حضور دارند تا کمک کنند.
شارکی میگوید: «فناوری برای انجام کارهای شگفتانگیز آماده است. بخش واقعیت مجازی هم بسیار جذاب است. چگونه میتوان برای هواداران دور از ورزشگاه، یک صندلی ممتاز خانگی در دنیای مجازی ساخت؟ آیا میتوان کل سکوها را به یک بوم تبدیل کرد؟ فکر میکنم معرفی بازیکنان به صورت هولوگرافیک و بازپخشها در راه است. اینکه چطور میتوان صندلیهای یک ورزشگاه مجازی را خرید یا با دوستی در یک صندلی مجازی بازی را تماشا کرد. باید تعادل میان آنالوگ و دیجیتال را درست برقرار کنیم. این بسیار کلیدی است. مردم هنوز به دنبال تجربههای آنالوگ هستند و باید مراقب باشیم و در بسیاری جهات، هیچ چیز آنالوگتر از خودِ یک مسابقه فوتبال نیست.»
تغییر بیش از حد این تعادل، تهدیدهای خاص خود را دارد. قربانیکردن سنت به پای مدرنیته میتواند حس و حال ورزشگاه را دگرگون کند؛ موضوعی که هر معماری هنگام تصور آینده یک باشگاه با آن مواجه است.
دن مایس میگوید: «من واقعا به این فناوریها باور دارم، اما نسبت به تبدیل شدن فوتبال به یک تجربه کاملا مجازی بسیار بدبینم. وقتی میبینم که میگویند ورزشگاه آینده قرار است کاملا متفاوت باشد، دیوانه میشوم. آن تجربه کنار دیگران بودن، حمایت از تیم و نزدیکی به زمین، جاودانه است. هر چه هم تغییر کند، این چیزی است که باید از آن محافظت شود. مردم همیشه جذب این تجربه جمعی خواهند شد. بقیه چیزها فقط چاشنی هستند.»
منبع: روزنامه اعتماد
