داستان رؤیاهایم را میفروشم از گابریل گارسیا مارکز

گابریل گارسیا مارکزيک روز صبح ، ساعت نه ، كه روى تراس هتل ریویرای هاوانا ، زير آفتاب درخشان داشتيم صبحانه میخورديم ، موجى عظيم چندين اتومبيل را، كه آن پايين در امتداد ديوار ساحلى ، در حركت بودند يا توى پیاده رو توقف كرده بودند، بلند كرد و يكى از آنها را با خود تا كنار هتل آورد. موج حالت انفجار ديناميت را داشت و همه آدمهاى آن بیست طبقه ساختمان را وحشتزده كرد و در شيشه ای بزرگ ورودى را به صورت گرد درآورد. انبوه جهانگردان سرسراى هتل با مبلها ، به هوا پرتاب شدند و عدهاى از طوفان تگرگ شیشه زخم برداشتند. موج به يقين بسيار بزرگ بود، چون از روى خيابان دوطرفه ميان ديوار ساحلى و هتل گذشت و، با آن قدرت ، شيشه را از هم پاشيد. داوطلبان بشاش كوبايى، به كمك افراد اداره آتشنشانى ، آت و آشغالها را دركمتر از شش ساعت جمع كردند و دروازه رو به دريا را گشودند و دروازه ديگرى کار گذاشتند و همه چيز را به صورت اول درآوردند. صبح كسى نگران اتومبيلی كه با ديوارجفت شده بود نبود، چون مردم خيال میكردند يكى از اتومبيلهايى است كه توى پياده رو توقف كرده بودند. اما وقتیكه جرثقيل آن را ازجايش بلندكرد، جسد زنى ديده شد که كمربند ايمنى او را پشت فرمان ، نگه داشته بود ، ضربه آن قدرشديد بود كه زن حتى يك استخوان سالم برايش نمانده بود. چهره اش داغان شده بود، چكمه هايش دريده بود و لباسش تكه پاره شده بود. يك حلقه طلا به شكل مار با چشمانى از زمرد درانگشت دستش ديده میشد. پليس به اثبات رساند كه زن خدمتكار سفيرجديد پرتغال و زنش بوده . او دوهفته پيش همراه آنها به هاوانا آمده بود و آن روز صبح ، سوار براتومبيلى نو، راهی بازار بوده . وقتى اين موضوع را توى روزنامه خواندم نام زن چيزى را به خاطرم نياورد ، اما حلقه مارمانند و چشمان زمردش كنجكاوى مرا برانگيخت ،چون دستگيرم نشد كه حلقه دركدام يك از انگشتانش بوده .

اين خبر براى من بسيار بااهميت بود چون میترسيدم همان زن فراموش نشدنى باشد كه اسمش را هيچگاه درنيافتم و حلقه اى شبيه همين حلقه در انگشت اشاره دست راستش داشت كه حتى در آن روزها از حالا غيرعادی تر بود. اين زن را سى و چهار سال پيش در وين ، توى ميخانه اى كه محل رفت و آمد دانشجويان امريكاى لاتينى بود، ديده بودم كه سوسيس و سيب زمينى آب پز و آبجو بشكه میخورد. من آن روز صبح از رم رسيده بودم و هنوزكه هنوز است واكنش سریع خود را در برابر سينه باشكوه اوكه حالت سينه خوانندگان اپرا را داشت ، دمهاى وارفته پوست روباهی كه روى یقه كتش آويخته بود، و آن حلقه مصرى مارمانند را به ياد دارم . زبان اسپانيايى را كه تعريفى نداشت با لحنى طنين دار و بدون مكث صحبت میكرد و من خيال میكردم كه او تنها زن اتريشى در پشت آن ميز طولانى چوبى است . اما اشتباه میكردم ، او توى كلمبيا متولد شده بود، و در دوران بچگى و در فاصله دو جنگ به اتريش آمده بود تا در رشته موسيقى و آوازدرس بخواند. سى سالى داشت اما خوب نمانده بود چون چهره اش چنگى به دل نمیزد و پيش از موقع شكسته شده بود. اما انسان جذابى بود و حيرت همه را برمی انگيخت .

وين هنوز شهر سلطنتى كهنى بود كه موقعيت جغرافيايی اش در ميان دو دنياى آشتی ناپذير، پس ازجنگ جهانى دوم ، آن را به صورت بهشت معاملات بازار سياه و جاسوسى بين المللى درآورده بود. من جايى دنجتر براى هم ميهن فراری ام ، كه هنوز توى ميخانه سرنبش دانشجويان غذا میخورد، سراغ نداشتم . او صرفا به خاطر پایبندى به ريشه هايش آن جا میآمد چون آن قدر پول داشت كه غذاى همه دوستان پشت ميزش را حساب كند. هيچ گاه اسم حقيقی اش را نمیگفت و ما هميشه او را با نامى آلمانى، كه راحت نمیشد تلفظ كرد، ميشناختيم ، نامى كه ما آمريكاى لاتينی ها در وين برايش ساخته بوديم ، يعنى فرو فريدا. من تازه به او معرفى شده بودم كه با گستاخى بی شائبه اى از او پرسيدم، چطور ما به دنيايی گذاشته كه اين همه با تپه هاى بادخيزكينديو متفاوت و دور است و او اين جمله بهت انگيز را پاسخ داد:

“من رؤياهامو میفروشم .”

در واقع همين تنها حرفه او بود. او فرزند سوم از يازده فرزند مغازه دار مرفهى دركالداس سابق بود و همين كه زبان بازكرد، اين عادت زيبا را درخانواده اش تعميم دادكه همه ، پیش از صبحانه خوابهایشان راتعریف كنند، يعنى وقتیكه كيفيت الهامبخشى درانسان به نابترين شكلى درحال پاگرفتن است . درهفت سالگی خواب ديد كه يكى از برادرهاش را سيلاب برده . مادرش صرفا از روى خرافه پرستى قدغن كردكه پسرش توى آبكند شنا کند با اين که او عاشق اين کار بود. اما فرو فریدا از قبل به شيوه خود پیشبينى اش را اعلام كرده بود.

گفته بود:”معنى اين خواب اين نيست كه برادرم غرق میشه بلكه منظور اينه كه نبايد لب به شيرينى بزنه .”

تعبيراو براى پسر پنج ساله ظاهرا روسياهى به دنبال داشت : چون او نمیتوانست روزهاى يكشبه را بدون قاقالیلى به شب برساند. مادركه به استعداد غيبگويى دخترش اطمينان داشت اخطار را جدى گرفت . اما دراولين لحظه اى كه از پسرغافل ماند او با يك تكه شيرينى كارامل كه پنهانى مشغول خوردنش بود خفه شد و راهى براى نجاتى نبود.

فرو فریدا گمان نمی كردكه از راه استعدادش بتواند زندگی كند تا اين كه زمستانهاى طاقت فرساى وين عرصه را براو تنگ كرد. آن وقت بود كه او در اولين خانهاى كه علاقه پيداكرد زندگی كند به دنبال کار برآمد ووقتی كه از او پرسيدند چه كارى ازدستش برمیآيد فقط این نكته را به زبان آوردكه :”من خواب مى بينم .” به تنهاكارى كه نیاز داشت توضيحى مختصر براى خانم خانه بود و آن وقت با دستمزدى كه تنها مخارج جزئى او را برمی آورد استخدام شد، اما يك اطاق قشنگ و سه وعده غذا دراختيارداشت ، به خصوص صبحانه که خانواده می نشستند تا از آينده نزديك تك تك اعضا خبر پيدا کنند : پدركارشناس امور مالى بود، مادر زن بشاشى بود و به موسيقي مجلسی عشق میورزيد، و دو بچه يازده و نه ساله . آن ها همه مذهبى بودند و به خرافات تمايل داشتند و با علاقه به گفته هاى فرو فریدا دل میدادند كه تنها وظيفه اش كشف سرنوشت روزانه خانواده از طريق رؤياهاى آنها بود.

فرو فريدا براى مدتى طولانى و به خصوص در طول سالهاى جنگ، كه واقعيت شرارت بارتر ازكابوس بود،كارش را به خوبی انجام میداد. تنها او بود كه در سر صبحانه تصميم میگرفت كه هركس در هر روز دست به چه كارى بزند و چگونه بزند تا اين كه پيشگویی هایش به صورت قدرت مطلق خانه درآمد. سلطه اش بر خانواده بی چون و چرا بود. جزئیترين آه به اجازه او از دهان برمیآمد. ارباب خانه در همان وقتهايی كه من در وين بودم درگذشت و اين بزرگوارى را نشان داد كه قسمتى از دارايی اش را براى آن زن به جا گذاشت به اين شرط كه فرو فریدا به ديدن خوابهایش براى خانواده ادامه بدهد تا به انتها برسند.

من براى مدتى بيش از يك ماه در وين ماندگار شدم و در شرايط طاقت فرساى دانشجويان ديگر سهيم بودم و به انتظار پولى لحظه شمارى میكردم كه هيچ وقت به دستم نرسيد. ديدارهاى فروفريدا كه با دست و دلبازى توأم بود با آن غذاهاى بخور و نمير براى ما جشن به حساب می آمد. يك شب كه آبجو مرا به وجد آورده بود، توى گوش من با قاطعيت زمزمه كرد:

“فقط اومدم بهت بگم كه ديشب خواب تو ديدم . بايد فورى از اين جا برى و تا پنج سال اين طرفها پيدات نشه .” و جاى درنگ باقى نگذاشت .گفته اش با چنان قاطعيتى همراه بودكه من همان شب سوار آخرين قطار رم شدم . گفته اش آن قدر بر من تأثيرگذاشت كه از آن وقت به بعد خود را آدمى دانسته ام كه از فاجعه اى كه قرار بوده دامنگيرش شود جان به در برده و هنوزكه هنوز است پايم به وين نرسيده .

پيش از آن واقعه ناگوار هاوانا، فروفريدا را يك بارطورى نامنتظرانه و تصادفى ديدم كه برايم رازآميز بود. اين اتفاق در روزى پيش آمد كه پابلو نرودا در طول يك سفر دور و دراز، براى يك اقامت موقتى، براى اولين بار از هنگام جنگ داخلى، پا به اسپانيا گذاشت. نرودا يك روز صبح را به قصد شكاركتابهاى ناب دست دوم با ماگذراند و توى پورتر يك جلد كتاب قديمى از ريخت افتاده را ،كه شيرازهاش از هم پاشيده بود، خريد و در ازايش قيمتى پرداخت كه دو برابر حقوق ماهانهاش در سفارتخانه رانگون میشد . در لابه لاى جمعيت مثل فيل معلولى حركت میكرد و هر چيزى راكه میدید با كنجكاوى بچگانه به دنبال طرزكارش بود، چون دنيا در نظرش اسباب بازى كوكى گنده اى میآمدكه زندگى از آن ساخته می شد.

من كسى را نديده ام كه به اندازه او به يكى از پاپهاى رنسانس شبیه باشد، چون آدمى شكمباره و ظريف بود و حتى، به رغم ميلش در صدر ميز می نشست . همسرش ، ماتيلده ، پيشبندى دور گردنش میآويخت كه بيشتر به درد آرايشگاه میخورد تا سر ميز غذا ، اما اين تنها راهى بود كه سرا پايش غرق سس نمیشد. آن روز در رستوران كاروالرياس يكى از روزهاى معمول زندگى او بود. سه خرچنگ درسته را با مهارت يك جراح از هم جدا كرد و خورد و در عين حال بشقابهاى ديگران را با چشم بلعيد و از هركدام با لذتى چشید انگار خواسته باشد صدفهاى خوراكى معمول گاليسيا، صدفهای پوسته سیاه كانتابريا، ميگوهاى اليكانته و خيارهاى دريايى كوستا براو را ، كه خواستاران زيادى دارد، بخورد. و در اين ميان مثل فرانسویها ازچیز ديگرى به جز غذاهاى لذیذ آشپزخانه صحبت نمیكرد، به خصوص خرچنگ ماقبل تاريخى شيلى كه توى قلبش جا داشت .

ناگهان از خوردن دست كشيد ، شاخكهاى خرچنگوارش را تنظيم كرد و با لحنى بسيار آرام به من گفت :

“يه نفر پشت سر منه كه چشم از من بر نمیداره .”

از روى شانه اش نگاه كردم و ديدم درست می گويد. سه ميز آن طرفتر زنى جسور باكلاه قديمى و اشارپى ارغوانى بدون شتاب غذا میخورد و به او خيره شده بود. بيدرنگ او را به بجا آوردم . پير و چاق شده بود اما همان فرو فريدا بود با حلقه مارمانند در انگشت اشاره . فرو فريدا با نرودا و همسرش سوار يك كشتى بودكه از ناپل راه افتاده بود. اما توى كشتى همديگر را ندیده بودند. او را دعوت كرديم تا سر ميز ما قهوه بنوشد و من تشويقش كردم تا از رؤياهايش بگويد و شاعر را شگفت زده كند. نرودا اعتنايى نكرد، چون از همان ابتدا اعلام كرد كه، به رؤياهاى پيشگويانه اعتقادى ندارد.

گفت :”فقط شعره كه غيبگوست .”

پس از صرف ناهار و درطول قدم زدن اجبارى در طول رامبلاس ، من و فرو فريدا خود را عقب كشيديم تا خاطراتمان را تعريف كنيم بی آنكه گوش كسى بشنود. فرو فريدا گفت كه اموالش را در اتريش فروخته و در اپورتوى پرتغال جاى دنجى پیدا كرده و توى خانه اى كه توضيح داد كاخى قلابى بر روى تپه است زندگى میكند كه از آن جا چشم انداز سراسراقيانوس تاكشورهاى امريكاى جنوبى پیدااست . هرچند صريحا نگفت اما ازگفته هايش اين موضوع روشن بود كه با خوابهاى پياپى،دار و ندار مشتريان پر و پا قرصش را در وين بالا كشيده . اما اين موضوع تعجب مرا برنيانگيخت ، چون نظرم هميشه اين بوده كه رؤياهاى او چيزى بيش از ترفندى براى گذران زندگى نيست و اين موضوع را با او در ميان گذاشتم .

غش غش زير خنده زد وگفت : “مث هميشه پررويى.”و چيز ديگرى نگفت ،چون بقيه افراد به انتظار نرودا ايستاده بودند تا او صحبت هايش را به زبان عاميانه شيليايى با طوطیهاى رامبلا د لوس باخاروس تمام کند. وقتی گفتوگوی مان را از سرگرفتيم فروفريدا موضوع را عوض كرد.

گفت : “راستى، میتونى برگردى وين .”

تنها در اين وقت بود كه به صرافت افتادم سيزده سال از اولين ملاقات ماگذشته .

گفتم :”حتى اگه رؤياهات نادرست باشه به هيچ وجه برنمیگردم ، اينوگفته باشم .”

درساعت سه ما او را به حال خودگذاشتيم تا نرودا را براى رفتن به محل خواب نيمروز مقدس او همراهى كند، كه در خانه ما پس از تدارك مفصل آماده کرده بود و از جهتى آدم را به ياد مراسم چاى ژاپنیها میانداخت . بعضى پنجره ها میبايست باز باشند و بعضى ديگر بسته باشند تا ميزان كامل گرما حاصل شود ونوع خاص نور از جهتى خاص میبايست بتابد و سكوت كامل برقرار باشد. نرودا بيدرنگ به خواب رفت و مثل بچه ها ده دقيقه بعد بيدار شد که اصلا انتظارش را نداشتيم. سر وكله اش در اتاق پذيرايى پيدا شد، سرحال و با نقشی كه بالش برگونه اش جاگذاشته بود.

گفت : “من خواب اون زنى رو ديدم كه خواب میبينه .”

ماتیلده از او خواست كه خوابش را برايش تعريف كند. گفت :”خواب ديدم كه اون زن داره خواب منو میبينه .” من گفتم : “اين موضوع از داستانهاى بورخسه .”

با ناراحتى نگاهى به من انداخت .

“مگه اون اين موضوعو نوشته ؟”

گفتم : “اگه هم ننوشته باشه يه روزى مینويسه . اين يكى از مخمصه هاى اونه .”

همين كه نرودا درساعت شش غروب آن روز سوارکشتى شد با ما خداحافظی كرد، به تنهايى پشت يك ميز تنها نشست و با جوهر سبز شروع به نوشتن شعرهاى روانى كرد كه معمولا موقع اهداى كتاب هاش با آن گل و ماهى و پرنده میکشيد. با اولين اخطار”بدرقه كننده ها پياده شوند”، به دنبال فرو فریدا گشتم و سرانجام همانطوركه خداحافظی نكرده داشتيم میرفتيم ، در عرشه جهانگردها پيدايش كرديم . او هم چرتى زده بود.

گفت : “من خواب شاعرو ديدم .”

شگفت زده ازاو خواستم كه خوابش را برايم تعریف كند.

گفت : “خواب ديدم شاعر داره خواب منو میبينه .” و نگاه بهتزده

من اوقات او را تلخ كرد. “چه انتظارى داشتى؟گاهی ميون اون همه خواب ،آدم خوابى میبينه كه هيح ارتباطى با زندگى واقعى نداره.”

ديگر او را نديدم يا حتى به فكرش هم نيفتادم تا وقتیكه خبر آن زن انگشتر مارمانند به دست را توى آن فاجعه ريویرای هاوانا اشنيدم كه جاش را از دست داده . چند ماه بعد كه ، در يك مهمانى سياسى، تصادفى با سفير پرتغال برخوردم نتوانستم جلو وسوسه خود را بگيرم و از او سؤالهايى كردم . سفير با علاقه زياد و تحسين فوقالعاده اى درباره او داد سخن داد ،گفت : “شما نمیدونين چقدر اين زن خارق العاده بود. اگه میدونسين يه داستان درباره ش مینوشتين .” وبا همين لحن و جزئيات بهت انگيز به گفته هایش ادامه داد،بی آنكه سرنخى به دست من بدهد تا به نتيجه اى برسم .

سرانجام با لحنى بسيار عینى پرسيدم : “آخر چه كار میكرد؟”

آنوقت او مأيوسانه گفت : “هيچى، خواب میديد.”

مارس 1980

مطالب پیشنهادی
یک نظر
  1. somayeh

    besiyar jazab

نظرتان را بنویسید

آدرس ایمیل شما نزد مامحفوظ است و منتشر نمی شود.