تأثیر پرتوها و امواج بر سلامت انسان

تأثیر پرتوها و امواج بر سلامت انسانفرانک فراهانی جم؛ روزنامه جام جم
از ابتدای خلقت، همواره زمین و ساکنان زمینی در معرض تابش مستقیم اشعه خورشید و امواج کهکشانی بوده اند و برای نور، امواج رادیویی و حتی اشعه فرابنفش خورشید مجالی برای رسیدن به سطح زمین وجود داشته است.

البته جو زمین همچون پوششی از ورود بسیاری از امواج خطرناک مانند اشعه ایکس و گاما که در فضا وجود دارد و از خورشید یا دیگر ستاره ها منشاء می گیرد و به محدوده اطراف زمین می رسد، ممانعت به عمل می آورد و به این ترتیب ساکنان این کره خاکی می توانند همچنان زیر این چتر محافظ به حیات خود ادامه دهند، اما امروزه در زندگی روزمره با وسایل الکترونیکی سر و کار داریم که گرچه نقش مهمی در تسهیل زندگی داشته، اما مباحث زیادی پیرامون مضرات آنها مطرح شده که نگرانی هایی را به همراه داشته است. ابزارهای الکترونیکی از رایانه و تلویزیون تا گوشی های تلفن همراه و بسیاری از دیگر لوازم الکترونیکی و همچنین سیستم های گیرنده و فرستنده یا آنتن هایی که برای انتقال اطلاعات از آنها استفاده می شود، منبع تولیدکننده امواجی است که به گفته برخی محققان می تواند سلامت عمومی انسان را با خطرات جدی مواجه کند.

در سال های اخیر با نفوذ تلفن همراه در جوامع مختلف گفته های بسیاری درباره مضرات و آسیب های احتمالی ناشی از امواج گوشی های تلفن همراه مطرح شده است، اما به گفته محققان انگلیسی شواهد قابل قبولی مبنی بر تائید آسیب های استفاده از تلفن همراه بر سلامت انسان ارائه نشده است. براساس گزارشی که در وب سایت نیوساینتیست آمده است نتایج به دست آمده از بررسی صدها تحقیق و مطالعه در این زمینه نشان می دهد، تاکنون هیچ گونه ارتباط مستقیمی میان استفاده از تلفن همراه و افزایش خطر ابتلا به بیماری های روحی و روانی، سرطان و همچنین ناباروری وجود ندارد. با وجود این محققان اعلام کرده اند، لازم است بررسی های دقیق تری درباره اثرات استفاده طولانی مدت از تلفن همراه بر سلامت انسان ها انجام شود تا بتوان به نتایج قطعی تری در این زمینه دست یافت.

● سلامت عمومی و فناوری

پرتوها و امواج در زندگی ما کاربرد وسیعی دارد، اما متاسفانه با وجود کاربرد روزافزون وسایل پرتوزا و سیستم هایی که مولد این امواج است، رعایت اقدامات حفاظتی و امنیتی در برابر این امواج چندان مورد توجه قرار نگرفته است که این بی توجهی می تواند عوارض و پیامدهای خطرناکی به همراه داشته باشد. گرچه خورشید منبعی از این پرتوهاست، اما جو زمین تا حد زیادی مانع رسیدن پرتوهای مضر به سطح زمین می شود، در حالی که در کنار ما سیستم ها یا دستگاه هایی وجود دارد که به طور مصنوعی این پرتوها را ایجاد می کند.

در ۵۰ سال اخیر میزان انرژی ای که به هر سانتی متر مربع از سطح بدن ما می خورد از ۱۵ میلی وات به ده ها وات افزایش یافته است. گرچه پرتوهایی مانند پرتوهای فرابنفش، امواج رادیویی و امواج مایکروویو از انواع پرتوهای غیریونیزه است که قدرت یون سازی ندارد، اما این پرتوها نیز با این که در مقایسه با پرتوهای یونیزه، انرژی کمتری دارد، در بلندمدت ممکن است به بدن آسیب برساند. گفته می شود امواج الکترومغناطیسی تلفن همراه بخش هایی از مغز را که در نزدیکی گوشی قرار دارد تحت تاثیر قرار داده و احتمال ایجاد تومورهای سرطانی در این بخش را افزایش می دهد، اما مطالعات جدید این موضوع را رد می کند. این امواج می تواند این بخش از مغز را فعال تر کند و هیچ نشانه ای از آسیب دیدگی مشاهده نشده است. به گفته محققان، امواج گوشی و آنتن های همراه در محدوده طول موج امواج غیریونیزه است که اثر تخریبی نداشته و تنها دمای قسمتی از بدن را که در معرض تابش این امواج است، افزایش می دهد. گفته های ضد و نقیض مطرح شده در این زمینه به علت اختلاف نظر دانشمندان درباره افزایش میزان فعالیت سلول های مغزی است. عده ای افزایش سوخت و ساز سلول های مغزی را زمینه ساز ابتلا به تومورهای مغزی می دانند و این در حالی است که عده ای دیگر افزایش سوخت و ساز را به منزله فعال تر شدن مغز می دانند. در حقیقت امواج پیرامون ما انسان ها که به آسانی از طریق پوست و بافت هایی که در معرض تابش امواج قرار می گیرند جذب می شود، موجب افزایش دمای موضعی شده و در نتیجه افزایش دما، سرعت جریان خون در این منطقه نیز افزایش می یابد که در نهایت به افزایش سوخت و ساز سلول های مغزی و افزایش مصرف انرژی منجر خواهد شد.

● روشنایی هم می تواند دردسرساز شود

شاید درباره خطرات و آسیب های احتمالی لامپ های کم مصرف، مطالب زیادی شنیده باشید. در حقیقت لامپ های کم مصرف نیز منبعی برای انتشار امواج فرابنفش است که می تواند به پیری پوست، ابتلا به آب مروارید و همچنین ایجاد لکه های پوستی منجر شود. لامپ های کم مصرف یا فلوئورسنت مانند دیگر منابع نوری، ترکیبی از نورهای مرئی، فرابنفش و فروسرخ است که اگر استانداردهای لازم در ساخت این لامپ ها رعایت نشود، سلامت افراد به خطر می افتد. گرچه گفته می شود مقدار اشعه مضر لامپ های فلوئورسنت بسیار کم است، اما چون اغلب افراد مدت زمان بسیار طولانی در معرض نور این لامپ ها قرار می گیرند باید پیامدهای آن را جدی گرفت. از این رو توصیه می شود لامپ فلوئورسنت در محفظه ای مشبک قرار گیرد تا پرتوهای مستقیم نور را هنگام عبور بشکند. امواج لامپ های فلوئورسنت می تواند قدرت بینایی را نیز کاهش دهد. بر این اساس گفته می شود احتمال ابتلا به آب مروارید در افرادی که روزانه بیش از هشت ساعت در معرض تابش امواج فرابنفش این لامپ ها قرار می گیرند پنج برابر است.

گرچه این روزها به دلیل صرفه جویی در مصرف انرژی، استفاده از لامپ های کم مصرف در بسیاری از کشورها مورد توجه قرار گرفته است، اما باید به این موضوع نیز توجه کرد که استفاده از این گروه از لامپ ها که میزان پرتوی ناشی از آنها از لامپ های معمولی بیشتر است، می تواند با عوارض بسیار ناگواری همراه باشد. بسیاری از پیامدهای ناشی از قرار گرفتن در معرض امواج لامپ های فلوئورسنت با گذشت زمان نمایان می شود و نباید آن را نادیده گرفت. از آن گذشته در ساخت این لامپ ها از گاز جیوه استفاده می شده که بر اثر شکستن لامپ در محیط رها می شود. این گاز بشدت سمی است و می تواند اثرات مخربی روی بدن به جای بگذارد . به همین دلیل توصیه می شود به جای لامپ های فلوئورسنت از لامپ های LED استفاده شود. این لامپ ها نه تنها اشعه ماوراء بنفش تولید نمی کند، بلکه در ساخت آنها از بخارات سمی جیوه نیز خبری نیست.

● از امواج الکترومغناطیس در امان هستید

در سال های اخیر به موازات رشد روزافزون فناوری هایی که عملکردشان مبتنی بر انتقال امواج الکترومغناطیس است، نگرانی ها درباره آثار و پیامدهای مخرب این امواج بر سلامت انسان به مراتب افزایش یافته است. بسیاری از فناوری های نوین مانند گوشی های تلفن همراه، امواج الکترومغناطیس از خود ساطع می کنند که مقادیری از آن جذب بدن می شود. به طور کلی امواج منتشر شده در اطراف انسان را می توان در قالب دو گروه، امواج نوری و مایکروویو یا همان راداری تقسیم کرد. بسیاری از برنامه های تلویزیونی از طریق امواج مایکروویو از ماهواره ها به گیرنده های تلویزیونی منتقل می شود. سیگنال های ماهواره ای که از فاصله حداقل ۳۶ هزار کیلومتری زمین منتشر می شود، در زمان رسیدن به آنتن های گیرنده به قدری ضعیف است که ضرری ندارد.

با توجه به اهمیت این موضوع سازمان جهانی بهداشت از سال ۱۹۹۶ یک طرح بین المللی درباره میادین الکترومغناطیسی را در دستور کار خود قرار داد تا به شواهدی درباره تاثیر این امواج بر سلامت انسان ها دست یابد، اما براساس اعلام رسمی این سازمان تاکنون هیچ دلیل قابل قبولی در این زمینه ارائه نشده است. البته باید این نکته را نیز مدنظر قرار داد که بروز سرطان روندی تدریجی دارد و گاه بیش از یک دهه طول می کشد تا این بیماری قابل تشخیص شود و از آنجا که از گسترش تلفن های همراه کمتر از بیست سال می گذرد، نمی توان با قطعیت تاثیر امواج تلفن های همراه بر سلامت انسان ها را رد کرد یا مورد تائید قرار داد. تاثیر بیولوژیکی امواج بر سلامت انسان ها موضوعی است که همچنان بحث های زیادی پیرامون آن وجود دارد و مستلزم بررسی های بیشتر است. گرچه تاثیر گرمایی امواج براساس استانداردهای موجود، قابل اندازه گیری و کنترل است، اما هنوز علم درباره تاثیرات بیولوژیک این امواج به قطعیت نرسیده است.

مطالب پیشنهادی

نظرتان را بنویسید

آدرس ایمیل شما نزد مامحفوظ است و منتشر نمی شود.