كوهپيمایی و سلامتی

کوهنوردیكوهنوردی، از رشته‌های مهم ورزشی است كه در تنظیم اعمال تمام اعضای داخلی بدن انسان، از جمله قلب، مغز، دستگاه گوارش، عضلات و استخوان‌ها دخالت عمده دارد و نقش پیشگیری ودرمانی بسیار شایسته وشایانی برعهده دارد.
هنگام كوهنوردی، میزان خون موجود درعضلات تا 20برابر بیشتر شده ومویرگ‌های خونی كه در جریان استراحت فقط به مقدار 15 درصد باز و فعال هستند، هنگام كوهنوردی به بیش از 95 درصد می‌رسد و در نتیجه انتقال مواد غذایی ضروری بدن با شتابی بیشتر و با كیفیتی سودمندتر به نقاط مختلف بدن می‌رسند.
هرچه به طرف ارتفاعات بالاتری می‌رویم چون فشار هوا و اكسیژن كمتر می‌شود، نوعی هیپوكسی و كمبود اكسیژن رخ می‌دهد و بدن انسان به طور طبیعی برای جبران این خستگی و تنگی نفس هورمونی به نام اریتروپویی تین را از راه كلیه‌ها ترشح ساخته و از آنجا به سمت مغز استخوان رفته و مقدار خونسازی گلبول‌های قرمز را افزایش می‌دهد تا از این راه كاهش انتقال اكسیژن را جبران كند. در ارتفاعات مقدار هموگلوبین و هماتوكریت و به طور كلی غلظت خونی افزایش یافته و مقدار ظرفیت انتشاری و تهویه ریه‌ها هم زیادتر می‌شود. یعنی میزان هموگلوبین از 14 به 20 گرم درصد و میزان هماتوكریت از 44 درصد به 60 درصد می‌رسد.
دوندگان المپیك 1972 مونیخ هم از این خاصیت به خوبی استفاده كردند و در نتیجه تمامي دوندگانی كه در ارتفاعات بالایی به تمرینات پرداخته بودند، عناوين نخست تا سوم 1500متر تا ماراتن را به خود اختصاص دادند.
هنگام كوهنوردی، متابولیسم مواد شناور در خون از جمله قند، كلسترول، پروتئین‌ها و اسید اوریك به بهترین شكلي صورت می‌گیرد و در نتیجه در درمان بیماری‌های تصلب شرائین، فشارخون، سكته‌های قلبی و مغزی، افزایش كلسترول و تری گلیسرید خون، بیماری دیابت، به ویژه افراد مبتلا به بیماری نقرس كه كریستال‌های اسید اوریك در مفاصل و تاندون‌های آنها رسوب كرده، مفید است.
با گردش‌های منظم در كوهستان‌ها، مقادیر چربی زائد بدن از زیر پوست‌ها و احشاء آب شده و در نتیجه شخص به عوارض قلبی و عروقی مبتلا نمی‌شود، زیرا هنگام كوهنوردی میزان ضربان قلب از 72 به 120 و میزان شمارش تنفسی از 17 به 34 بار در دقیقه رسیده و پمپآژ و برون ده قلبی هم افزایش یافته و مجرای رگ از پلاك‌ها و رسوبات چربی شسته و تمیز شده و سوخت‌وساز سلولی با خونی سرشار از اكسیژن صورت می گیرد.
توصیه‌های پزشكی ضروری
1- اگر برنامه كوهپیمایی برای ارتفاعات بیشتر از 3000متر باشد باید از 3 روز پیش، غذاهای پرانرژی مانند گوشت سفید از جمله مرغ یا ماهی و سبزیجات به صورت خورشت سبزی و انواعی از ویتامین‌ها مصرف شود تا در عضلات و كبد و سایر اعضا ذخیره شود. در روز كوهپیمایی به هیچ عنوان نباید غذاهای سنگین و كامل مصرف كرد، زیرا سبب اختلال در هضم و جذب غذا شده و بار قلب و احشاء زیاد می‌شود و به دلیل نفخ شكم و سردردهای حاصله، فرد قادر نخواهد بود مسیرهای طولانی را بپیماید و بیشتر تمایل دارد در ميان راه در قهوه‌خانه‌های مختلف و یا در پناهگاه‌ها استراحت كند و از ادامه كوهنوردی سر باز می‌زند. نتیجه مصرف غذاهای سنگین، خستگی زودهنگام، عرق‌ریزی زیاد، تنفس‌تند و پشیمانی از ورزش كوهنوردی را هم بدنبال دارد.
2- كوهنورد باید با شكم نسبتاً خالی یا به عبارتی 4ساعت پس از غذای اصلی و یا 2ساعت پس از صبحانه خفیف حركت كند و یا صبح ناشتا پیش از شروع كوهپیمایی مقدار مختصری نان یا بیسكویت و چای، یا مربا و یا پنیر و خرما هم مفید است. البته بهتر است این نوع خوراكی‌ها نیز حدود يك تا دو ساعت پیش از شروع حركت صرف شود. استراحت اصلی باید پس از پیمودن مسیرهای طولانی‌تر انجام شود و در مسیر راه باید به طور آهسته و پیوسته حركت كرد.
كوهپیمایان حرفه‌ای و علاقه‌مندان به این ورزش می‌دانند كه هنگام گذر ازیك شیب، نباید خود را رها كرد كه سرعت زیاد و غیرقابل كنترل باشد، وهنگام پیمودن ارتفاعات هم باید بسیار كند حركت كرد.
3- خوردن میوه‌هایی مانند مركبات، سیب، و همچنین خشكبار از جمله كشمش، مغز گردو، بادام و خرما در ميان راه به مقدار كم بسیارمفید است. بویژه در مسیر كوهپیمایی باید از نوشیدن آب فراوان غفلت نورزید، یعنی بیش از 5 لیوان. زیرا آب سلول‌های بدن به مقدار زیادی از راه تعریق، اكسید اسیون داخلی قلب، عضلات، معده و روده‌ها دفع می‌شود.
4- دود، بویژه سیگار برای كوهنوردان در روزهای هفته و بویژه در روز كوهپیمایی بسیار مضر است، زیرا تعادل تنفسی ریه‌ها را مختل می‌كند و در طول راه تنگی نفس و خس‌خس بیشتری رخ می‌دهد و قدرت عضلانی و پمپاژ بطنی قلب كاهش می‌یابد. سیگار افزون بر نیكوتین كه ماده سمی سرطان‌زایی است، دارای 4000 نوع سم گازی شكل به صورت آستون، آمونیاك، استالدیید، فرمالدیید و… است كه در بروز سرطان‌های ریه، دهان، مثانه، معده، حنجره، لب، مری؛ همچنین در سكته‌های قلبی و مغزی دخالت بسزایی دارد. نوشیدن مشروبات الكلی هم رفلكس‌های عضلات را كند و ضربان قلب را تند‌تر می‌كند، خون بیشتری به مویرگ‌های بدن می‌رساند، پوست صورت را قرمزتر می‌كند، اما موجب كاهش مقدار خون اعضای داخلی بدن می‌شود و حالت خماری، كسالت و تندخویی به فرد می‌دهد.

منبع: روزنامه اطلاعات

مطالب پیشنهادی
یک نظر
  1. امید

    از مطالب شما لذت بردم.
    همه تازگی داشت.

نظرتان را بنویسید

آدرس ایمیل شما نزد مامحفوظ است و منتشر نمی شود.