سندروم پای بی‌قرار در حاملگی

سندرم پاهای بیقرار که به آن بیماری ویلیس اکبوم هم می‌گویند موجب احساس ناراحتی، به ویژه در پاها می‌شود. این احساس به صورت مورمور شدن، درد و سوزش توضیح داده شده و تمایل آشفته کننده‌ای برای حرکت دادن عضو تحت تاثیر ایجاد می‌کند. سندرم پای بیقرار معمولا زمانی روی می‌دهد که فرد نشسته، در حال استراحت و یا خوابیده است و اغلب هم شب‌ها بوجود می‌آید. حرکاتی که توسط سندرم پای بیقرار ایجاد می‌شوند اختلال حرکتی تناوبی اندام (PLMS) نامیده می‌شوند که باعث می‌شود این بیماری، مشکلات جدی برای خواب ایجاد کند. برخی از افراد دچار سندرم پای بیقرار اولیه هستند که هیچ علت شناخته شده‌ای ندارد. عده‌ای نیز دچار سندرم پای بیقرار ثانویه هستند که به طور خاص با مشکلات عصبی، بارداری، کمبود آهن و یا نارسایی مزمن کلیوی در ارتباط است.

این علائم باید حداقل سه بار در هفته اتفاق بیفتد و تا سه ماه ادامه داشته باشد. سندروم پاهای بی‌قرار در دوران بارداری بسیار رایج است، که در برخی مطالعات، تقریباً یک نفر از هر پنج زن حامله را مبتلا می‌کند. این سندروم طیف وسیعی از علائم، از یک مزاحمت جزئی در بعضی از زنان تا علائم مخدوش‌کننده زندگی را در برمی‌گیرد.

RLS معمولاً در طول بارداری اثر شدیدی بر خواب دارد و تحقیقات نشان می‌دهد که علائم RLS با افزایش میزان فشار خون بالا، پره اکلامپسی، زایمان سزارین، کیفیت خواب ضعیف، خواب آلودگی روزانه، عملکرد ضعیف در طول روز و افسردگی همراه است. برخی مطالعات نشان می‌دهد که RLS یا سابقه حرکات پرشی پا در دوران بارداری با زجر جنین، وزن کم هنگام تولد، نارسی نوزاد و آپنه انسدادی خواب همراه است.

شیوع سندروم پاهای بی­‌قراری در دوران بارداری دو تا سه برابر بیشتر از شیوع در جمعیت عمومی است. اکثریت موارد در دوران بارداری است که علائم بیماری تازه شروع می‌­شوند. عوامل خطر ابتلا به RLS در دوران بارداری شامل موارد زیر است: RLS قبل از بارداری، سابقه خانوادگی RLS، RLS در دوران بارداری قبلی و فریتین پایین خون.

ژنتیک، کمبود آهن در مغز و دوپامین مغز در پاتوفیزیولوژی سندروم پاهای بی‌قراری (RLS) در جمعیت عمومی دخیل هستند. عوامل خاص در بارداری هنوز مشخص نشده است. کمبود آهن، کمبود فولات، استعداد خانوادگی، سطوح استروژن بالا و کشش- فشرده‌سازی اعصاب ممکن است در ایجاد آن در بارداری نقش داشته باشد. علائم در بارداری شبیه همان علائم در افراد عادی است ولی این بیماری تمایل به بروز در دوره‌ای از حاملگی دارد که بعد از زایمان خود به خود فروکش می­‌کند. هر دو شیوع و شدت RLS به طور پیوسته طی دوره بارداری افزایش می‌یابد و در ماه‌های هفتم تا هشتم به اوج می‌رسد. این سندروم سومین علت شایع بی­خوابی در حاملگی است. RLS اغلب با افسردگی و اضطراب در بزرگسالان همراه است. همراهی این سندروم با اختلالات روانپزشکی خصوصاً در زنان حامله در انتخاب روش درمان اهمیت دارد. تشخیص RLSبر مبنای علائم بالینی است و با گرفتن شرح حال از بیمار مشخص می‌شود و به‌جز ارزیابی آهن خون نیاز به تست تشخیصی دیگری ندارد. درمان بر اساس ارزیابی شدت علائم انتخاب می‌شود. همچنین علائم همراه مثل افسردگی و اضطراب و اختلالات هراس در انتخاب نوع درمان مؤثر است. بسیاری از بیماران را می‌توان با آموزش، اطمینان دهی، مصرف مکمل آهن و نیز استراتژی‌های غیر دارویی با موفقیت درمان کرد. نشان داده شده است که ورزش برای افزایش خواب عمیق، علائم همراه سندروم پاهای بی‌قرار و سلامت روان، بویژه افسردگی مفید است. درمان‌های دارویی مانند کلونازپام ممکن است برای علائم شدید در نظر گرفته شود.

برای رهایی از سندرم پای بیقرار چه‌کار می‌توان کرد؟
وقتی این سندرم به خاطر مشکلات جدی پزشکی به وجود نمی‌آید، زنانی که آن را تجربه می‌کنند می‌دانند که کمبود خواب می‌تواند باعث تشدید علائم شود. داروهایی که برای این سندرم در زنانی که باردار نیستند تجویز می‌شوند، در بارداری توصیه نمی‌شوند چون تاثیرشان بر جنین بررسی نشده است. در بیشتر موارد زنان برای تسکین این علائم از درمان‌های غیر دارویی استفاده می‌کنند.

– زنان در بارداری ۳ تا ۴ برابر به آهن و ۸ تا ۱۰ برابر به فولات نیاز دارند. با پزشکتان صحبت کنید تا آزمایشی برای تعیین سطح آهن و فولات برایتان تجویز کند و سعی کنید منابع طبیعی آهن و فولات را در رژیم غذایی‌تان وارد کنید.

– از داروهایی که باعث اختلال در سطح دوپامین می‌شوند و سندرم پای بی‌قرار را افزایش می‌دهند دوری کنید. آنتی‌هیستامین‌ها، ضدافسردگی‌ها، داروهای ضدتهوع، داروهای سرماخوردگی و داروهای مربوط به آلرژی از این دسته هستند.

– هر روز ورزش کنید. ورزش باعث می‌شود گردش خون بهبود پیدا کند، انروفین‌های بهبود درد افزایش پیدا کنند و گردش خون به سمت ماهیچه‌ها افزایش پیدا کند. فقط یادتان باشد که در ورزش زیاده‌روی نکنید و ورزش را نزدیک به زمان خوابتان انجام ندهید.

– هفتگی ماساژ بگیرید. (البته قبل از آن با دکترتان مشورت کنید تا برایتان ضرر نداشته باشد.) ماساژ به طور کلی می‌تواند علایم سندرم پای بی‌قرار را بهبود ببخشد.

– اگر این سندرم شما را تمام شب بیدار نگه می‌دارد، این راه را امتحان کنید. در نیمه‌شب به رختخواب بروید و ساعت ۹ از خواب بیدار شوید. سطح آهن و دوپامین معمولا در شب کاهش و در طول روز افزایش پیدا می‌کند. خوابیدن در این ساعات به شما امکان می‌دهد در زمان پیک علایم خواب نباشید تا سندرم بیدارتان کند.

– از نوشیدن قهوه یا نوشیدنی‌ها دیگر کافئین‌دار اجتناب کنید. البته اگر آب بدنتان به اندازه‌ کافی باشد گردش خون بهتری خواهید داشت. پس به جای خوردن چای یا قهوه، از چای سبز، دمنوش یا آب استفاده کنید. هر چه بیشتر آب بنوشید برایتان بهتر است.

– قبل از خوابیدن از نشستن یا دراز کشیدن طولانی خودداری کنید. اگر فعالیتتان قبل از خواب کم باشد به احتمال زیاد علائم سندرم پای بی‌قرار در طول خواب ظاهر خواهند شد.

اگر در اثر سندرم پای بی‌قرار از خواب بیدار شدید، ممکن است با امتحان کردن این روش‌ها بتوانید خود را تسکین دهید و دوباره به خواب بروید.
– پایتان را ماساژ بدهید.
– روی عضله‌ی پایتان را کمپرس آب سرد یا گرم کنید.
– حمام آب گرم بگیرید.
– پایتان را بکشید و کمی راه بروید.
– سعی کنید حواستان را با خواندن یک کتاب یا هر فعالیت دیگری که برایتان جالب است پرت کنید.
برای بیشتر زنانی که این سندرم را تجربه می‌کنند، مشکل موقتی و مربوط به حاملگی است. در ماه آخر اوج آن اتفاق می‌افتد و با تمام شدن حاملگی و زایمان یا مدتی بعد از تولد نوزاد خاتمه پیدا می‌کند. اما متاسفانه موارد کمی هم هستند که بعد از زایمان علایمشان باقی می‌ماند. اگر جزو این دسته هستید، با دکترتان مشورت کنید.

مطالب مرتبط:
آسم در دوران بارداری

ضررهای قرص استامینوفن در دوران بارداری

پیشنهادهایی برای رهایی از تهوع در دوران بارداری

مطالب پیشنهادی

نظرتان را بنویسید

آدرس ایمیل شما نزد مامحفوظ است و منتشر نمی شود.