بیماری‌ های اختصاصی پوست در بارداری

درماتوز به اختلالات پوستی اطلاق می‌شود که می‌تواند هر آنچه در سطح بدن است درگیر کند (پوست، مو، ناخن.) شرایط مختلفی می‌تواند با تأثیر بر پوست درماتوز ایجاد کند. در دوران بارداری ۴ نوع درماتوز اختصاصی داریم که مختص این دوران است و طی بارداری یا بلافاصله بعد از زایمان رخ می‌دهند. اهمیت شناخت علایم و این بیماری‌ها در این است که برخی از این درماتوز‌ها برای جنین (مثلاً زایمان زودرس یا رشد ناکافی جنین در داخل رحم) و مادر خطراتی ایجاد می‌کنند و برخی دیگر خود محدود شونده هستند و درمان علامتی این بیماری‌ها طی بارداری کافی است. این ۴ درماتوز مختص بارداری به ترتیب شیوع عبارتند از:
کلستاز داخل کبدی بارداری(ICP)
پاپول‌ها و پلاک‌های کهیری خارش دار دوران بارداری(PUPPP)
ضایعات آتوپیک دوران بارداری(AEP)
پمفیگویید بارداری(GP)

کلستاز داخل کبدی بارداری(ICP)
کلستاز (Obstetric cholestasis) (OC) دوران باردای یا کلستاز درون کبدی دوران بارداری (ACP) از اختلالات و عوارض مهم و شایع کبدی به شمار می آید که می تواند در دوران بارداری وخیم تر شود. جریان نمک های صفراوی به صورت طبیعی از کبد ترشح شده و به روده منتقل می شوند تا به هضم غذا کمک کنند، در صورت وجود کلستاز بارداری (Obstetric cholestasis)، این جریان به اندازه و شکل مناسبی در دستگاه گوارش ترشح نمی شود و در بدن جمع می شود. درمان قطعی برای کلستاز (cholestasis) وجود ندارد، ولی بلافاصله پس از زایمان این مشکل حل می شود.

پاپول‌ها و پلاک‌های کهیری خارش دار دوران بارداری(PUPPP)
Puppp که به نام اریتم توکسیک حاملگی و ضایعه ی پلی مورفیک حاملگی نیز خوانده می شود، عمدتاً در بارداری اول و در سه ماهه ی سوم حاملگی ایجاد شده و بعد از زایمان خود به خود برطرف می شود. ضایعات اولیه همانگونه که از نام بیماری پیداست، به صورت پلاک های کهیری و پاپول است که ابتدا بر روی قسمت تحتانی شکم شروع شده و با پیشرفت بیماری، سینه – پستان – پشت و اندامها را نیز می تواند درگیر کند، شروع ضایعات به صورت اریتم و خارش بر روی استریاها می باشد. هاله ی اطراف ضایعات به طور شایع دیده می شود. خارش متوسط تا شدید، یک یافته ی ثابت در این بیماری است، کف دست و پا و مخاط، درگیر نمی شوند و زیکول های کوچک، ممکن است در موارد دیده شود ولی وجود تاول، تشخیص را رد می کند. عود ضایعات در حاملگی های بعدی شایع نیست و خطری نیز نوزاد مادر را تهدید نمی کند. در ۱۰ تا ۱۵ درصد موارد، ضایعات بعد از زایمان شروع می شود و گاهی نیز در هنگام زایمان، ضایعات تشدید می گردد. در حاملگی دوقلویی، در ۱۰ تا ۲۰ درصد موارد puppp دیده می شود.

ضایعات آتوپیک دوران بارداری(AEP)
احتمالا این ضایعات با اتوپی مرتبط هستند، اولین تظاهر آنها پاپول‌های التهابی است. عوارض ناگوار جنینی ندارند.

اگزما: شایع‌ترین اختلال پوستی خارش دار بارداری است همبستگی بالایی با سابقه شخصی اتوپی مثل رینیت فصلی، آسم و درماتیت اتوپیک دارد. در سه ماهه اول یا دوم در نواحی فلکسورال ضایعات پاپولر، فولیکولر، گروهی یا پراکنده، اگزماتوز، زخمی شونده مشاهده می‌شود. پاراکراتوز یا هیپرکراتوز پوستی نیز ممکن است مشاهده شود. تشخیص بر اساس یافته‌های کلینیکی است.

پروریگوی‌بارداری: ضایعه‌ای ‌اتوپیک ‌است. انسیدانس ۴۵۰/۱-۳۰۰/۱ در حاملگی است. تشخیص بر اساس یافته‌های کلینیکی است. بروز در سه ماهه دوم و سوم بارداری است. اما در هر زمانی از بارداری مشاهده می‌شود.

پمفیگویید بارداری(GP)
نوعی بیماری تاولی است که در زمان بارداری ایجاد میشود. شروع آن عموما در اواسط تا اواخر حاملگی است ولی گاهی بعتد از زایمان اتفاق می افتد. این وضعیت با خارش شدید همراه با جوش, قرمز شدن, و ایجاد تاول های کهیری است که شکم و انتها های دست و پاها را گرفتار می کند. این وضعیت گاهی به تمام بدن کشیده می شود و دوره های تشدید و تخفیف در آن دیده می شود.

ظاهر این بیماری‌ها ممکن است به یکدیگر یا سایر بیماری‌های پوستی مشابه باشد. خارش در تمام این بیماری‌ها علامت مشترک است. کلستاز داخل کبدی بارداری و پمفیگویید بارداری می‌تواند با پیامدهای نامطلوب بارداری همراه باشد. خارش در بارداری یک شکایت شایع است. خارش در بارداری می‌تواند فیزیولوژیک یا به دلیل درماتوزهای اختصاصی باشد یا اینکه علامتی از سایر اختلالات پوستی که مختص دوران بارداری نیست، باشد مثل درماتیت‌های آلرژیک تماسی ناشی از حساسیت پوست به مواد مختلف یا حتی بیماری‌های عفونی پوست یا گال و….

با گرفتن شرح حال مناسب از بیمار می‌توانیم به علل اختصاصی‌تر خارش شک کنیم و با انجام تست های اختصاصی‌تر به تشخیص برسیم. در ابتدا دریافت یک تاریخچه پزشکی دقیق، از جمله تاریخچه شخصی و خانوادگی حساسیت‌های پوستی (آتوپیک)، تاریخچه مامایی (چندمین حاملگی فرد است، بیماری مشابه در بارداری‌های قبلی داشته است یانه؟ این بارداری چند قلو است؟) و زمان شروع فوران بیماری پوستی فعلی به افتراق بیماری‌ها از یکدیگر کمک کند.

مثلاً در بیماری که فاقد هرگونه سابقه اختلال پوستی است و خارش در کف دست ها و پاهایش شایع تر باشد به کلستاز داخل کبدی بارداری شک می‌کنیم. این بیماری در بارداری‌های چند قلو شایع تر است و ژنتیک بیمار نقش بسزایی در ابتلا به آن دارد.

توزیع ضایعات پوستی و همچنین شکل و فرم ضایعه نیز می‌تواند به تشخیص بیماری کمک کند. مثلاً توزیع ضایعات اگزمایی در سطوح خم‌کننده اندام ها مثل قدام ساعد و گردن وصورت شک ما را به ضایعات آتوپیک بارداری بیشتر می‌کند که هیچ خطر سوئی برای جنین ندارد و بیمار معمولاًسابقه آتوپی و حساسیت را ذکر می‌کند. ضایعات پاپول‌ها و پلاک‌های کهیری خارش‌دار دوران بارداری شکم و ابتدای ران زنان حامله را درگیر می‌کند. این ضایعات اغلب در استریاهای شکم دیده می‌شوند و در زنان سفید پوست دارای جنین پسر ودر اولین حاملگی شایع‌تر است. ممکن است نمونه‌برداری از پوست و استفاده از بررسی‌های بافت شناسی برای تشخیص برخی از درماتوزها مثل پمفیگوس بارداری لازم باشد.

اندازه‌گیری برخی از شاخص‌های موجود در خون بیماران مثل اسید‌های صفراوی موجود در خون می‌تواند در تشخیص درماتوزهای پر خطر برای جنین مثل کلستاز داخل کبدی بارداری کمک‌کننده باشد. در این موارد ممکن است ختم پیش ازموعد بارداری ضروری باشد.

مطالب مرتبط:

نکاتی درباره بارداری مجدد بعد از سقط جنین

نکات مهم در دوران پیش از بارداری

تأثیرات استرس بر ناباروری و راه های مقابله با آن

مطالب پیشنهادی

نظرتان را بنویسید

آدرس ایمیل شما نزد مامحفوظ است و منتشر نمی شود.